Tal

Odkryty w 1861 roku przez brytyjskiego chemika sir Williama Crookes'a. Wyizolowany został rok później równocześnie przez Crookes'a i francuskiego chemika Claude'a Augusta Lamy'ego.

Nazwa pochodzi od greckiego słowa thallos - młody pęd. Jest miękkim, kowalnym metalem.
Tal tworzy związki na +1 i +3 stopniu utlenienia. Stopiony tlenek talu (Tl2O) atakuje szkło i porcelanę. Wolny tal jak i niektóre jego związki są toksyczne.
Występowanie: Bogate złoża tego pierwiastka występują w Szwecji i na terenach Macedonii. Konkrecje manganowe na dnie oceanów zawierają m.in. tal.
Pod względem występowania w wierzchniej warstwie skorupy ziemskiej (litosfera, hydrosfera, atmosfera) zajmuje ok. 67 miejsca (procenty wagowe).
Otrzymywanie: Tal jest produktem ubocznym procesu otrzymywania kwasu siarkowego lub stapiania rud cynku i ołowiu.
Wykorzystanie: Siarczek talu jest bardzo silną trucizną i dlatego używany jest do produkcji trutek na gryzonie i insekty.
Kryształy związków chlorowców z zawartością talu wykorzystuje się do detekcji promieniowania gamma i podczerwieni. Stop talu z rtęcią jest płynny i krzepnie w temp. -60°C. Stopu tego używa się m.in. w termometrach niskotemperaturowych i stycznikach elektrycznych. Sole talu płoną jasnym, zielonym płomieniem i wykorzystywane są do produkcji środków pirotechnicznych. Szkło z dodatkiem talu charakteryzuje się dużym współczynnikiem załamania światła.

Konfiguracja elektronowa [Xe]4f145d106s26p1
Masa atomowa 204,38
Gęstość [kg/m3] 11850 (293K)
Główny stopień utlenienia +1;+3
Izotopy: masa - zawartość - okres półrozpadu
203Tl
204Tl
205Tl
208Tl
202,97 - 29,52% - stabilny
0% - 3,81 lat
204,97 - 70,48% - stabilny
ślady - 3,1 minut
Temperatura topnienia 576,7K
Temperatura wrzenia 1730K
Promień atomowy [pm] 171
Promień jonowy [pm] Tl3+ 89
Powinowactwo elektronowe [kJ×mol-1] 30
Energia jonizacji [kJ×mol-1] 589,3 (I)
1971 (II)
2878 (III)
4900 (IV)
Elektroujemność 1,44

Poprzednia Pierwiastki Następna