Rod

Odkryty w 1803 roku przez brytyjskiego chemika Williama Hyde'a Wollastona.

Jego sole wykazują czerwoną barwę, od której pochodzi nazwa grec. rhodon - róża.

Rod jest miękkim, ciągliwym, srebrzystobiałym metalem przejściowym zaliczanym do podgrupy platynowców.
Jest bardzo odporny chemicznie, nie rozpuszcza się w większości zwykłych kwasów łącznie z wodą królewską. W przeciwieństwie do innych platynowców nie posiada zdolności pochłaniania gazów.

Występowanie: Pierwiastek ten występuje głównie w stanie wolnym towarzysząc innym platynowcom. Występuje razem z siarczkowymi rudami żelaza, chromu i niklu. Zawartość w skorupie ziemskiej - 1×10-7% wag.

Otrzymywanie: Rod razem z innymi platynowcami jest produktem ubocznym oczyszczania głównego składnika rudy (żelazo, nikiel itd.). Mieszaninę stopów (Os, Ir, Rh, Ru) rozdziela się działając kwasami (różnice w rozpuszczalności w kwasach), wykorzystując różnice w podatności na utlenianie i rozpuszczalności soli kompleksowych.

Wykorzystanie: Używany jest najczęściej jako składnik stopów z platyną (zwiększa wytrzymałość). Stopy te wykorzystywane są w narzędziach laboratoryjnych, jako termopary, a także w elektrotechnice jako elektrody, styki i uzwojenia. Rod jest również ważnym katalizatorem w chemii organicznej i nieorganicznej (synteza HNO3, H2SO4). Wytwarza się z niego powierzchnie bardzo dobrze odbijających luster. Wykorzystuje się go w jubilerstwie, gdzie często towarzyszy srebru. Mieszanina tlenku rodu (III) (Rh2O3) i rozdrobnionego metalu jest katalizatorem. Przy produkcji porcelany pełni rolę czarnego barwnika.

Konfiguracja elektronowa Kr 4d85s1
Masa atomowa 102,90550
Gęstość [kg/m3] 12410 (293K)
Główny stopień utlenienia +3 (-1; 0; +1; +2; +4; +5; +6)
Izotopy: masa - zawartość - okres półrozpadu
103Rh
105Rh
102,91 - 100,0% - stabilny
0% - 35,88 godz.
Temperatura topnienia 2236K
Temperatura wrzenia 3970K
Promień atomowy [pm] 134,5
Powinowactwo elektronowe [kJ×mol-1] 109,7
Energia jonizacji [kJ×mol-1] 720 Rh -> Rh+
1744 Rh+ -> Rh2+
2997 Rh2+ -> Rh3+
Elektroujemność  2,28 (Pauling); 4,30 eV (absolutna)

Poprzednia Pierwiastki Następna