Protaktyn

Odkryty w 1918 roku przez fizyczkę Lisę Meitner i niemieckiego chemika Otto Hahna.

Nazwa pierwiastka pochodzi od greckiego słowa protos - pierwszy.
Protaktyn jest radioaktywnym, metalicznym pierwiastkiem należącym do serii aktynowców. Jest produktem rozpadu uranu i występuje w jego rudach; nadprzewodnik w temperaturach poniżej 1,4K. Nie posiada trwałych izotopów. Ich masy atomowe należą do przedziału od 215 do 238. Najtrwalszy z nich to 231Pa o czasie połowicznego rozpadu równym około 32000 lat. Protaktyn jest jednym z najrzadszych i najbardziej kosztownych do otrzymania pierwiastków. Przez długi czas planetarnym zasobem tego pierwiastka było 125g otrzymanych przez Agencję Energii Atomowej Wielkiej Brytanii w 1961 roku. Do otrzymania tej ilości pierwiastka zużyto 60 ton rudy, wykorzystując dwunastostopniowy proces. Koszt całości przedsięwzięcia wyniósł ok. 500.000 USD.
Protaktyn, podobnie do plutonu, jest bardzo niebezpieczny ze względu na wpływ jego promieniowania na tkankę biologiczną. Z tego powodu badanie jego związków jest prowadzone tylko w odpowiednio zabezpieczonych laboratoriach.
Pod względem występowania w wierzchniej warstwie skorupy ziemskiej (litosfera, hydrosfera, atmosfera) protaktyn zajmuje ok. 85 miejsca (procenty wagowe).

Konfiguracja elektronowa[Rn]5f2d17s2
Masa atomowa231,04
Izotopy:Zawartość - okres półrozpadu
231Pa
233Pa
234Pa
231,04 - ślady - 3,24×104 lat
233,04 - 0% - 27 dni
234,04 - ślady - 6,75 godz.
Główny stopień utlenienia+5 (+3; +4)
Temperatura topnienia2113K
Temperatura wrzenia4300K
Promień jonowy [pm] Pa+3118
Energia jonizacji [kJ×mol-1]568 (I)

Poprzednia Pierwiastki Powrót Następna