Sód

Odkrywca: sir Humphrey Davy w 1807 roku

Nazwa polska pochodzi od łacińskiego słowa sodanum - remedium na ból głowy. Symbol i nazwa łacińska wywodzi się od natrun - soda piorąca.

Srebrzystobiały, miękki, lekki i bardzo reaktywny metal   Jest na tyle miękki, że może być krojony nożem. Przekrojony, po krótkiej chwili, pokrywa się na powietrzu warstwą tlenku i traci metaliczny połysk. Reaguje bardzo gwałtownie z wodą tworząc wodorotlenek i wydzielając wodór.

Występowanie: Nie występuje w przyrodzie w wolnej postaci. W oceanach występuje głównie jako składnik soli kuchennej NaCl, w skorupie ziemskiej jako węglan i siarczan sodu. Jest ważnym składnikiem roślinnych i zwierzęcych tkanek. Zawartość w skorupie ziemskiej 2,6% wagowego.

Otrzymywanie: Metaliczny sód otrzymuje się poprzez elektrolizę stopionego wodorotlenku lub chlorku sodu.

Wykorzystanie: Metaliczny sód wykorzystuje się w dużych ilościach w przemyśle chemicznym do wytwarzania nadtlenku i cyjanku sodu. Używany jest także jako reduktor i katalizator w chemii organicznej. W energetyce jądrowej stosuje się go jako chłodziwo w reaktorach. Wykorzystuje się go również w lampach sodowych. Najbardziej znanym i rozpowszechnionym związkiem sodu jest jego chlorek (NaCl), zwany solą kuchenną. Innymi ważnymi związkami sodu są także węglan sodu zwany sodą, wodorotlenek sodu (soda kaustyczna). Ta ostatnia używana jest m.in. przy produkcji mydła, sztucznego jedwabiu, papieru, w przemyśle naftowym i tekstylnym. Fluorku sodu (NaF) używa się jako trutki na gryzonie i owady, jako środka antyseptycznego oraz w przemyśle ceramicznym. Azotan sodu, znany jako saletra chilijska, należy do głównych nawozów sztucznym. Nadtlenek sodu Na2O2 jest ważnym utleniaczem. Tiosiarczan sodu (Na2S2O3.5H2O) wykorzystywany jest w fotografice jako utrwalacz.

Konfiguracja elektronowa Ne 3s1
Masa atomowa 22,99
Gęstość [kg/m3] 971 (273K)
Główny stopień utlenienia -1; +1
Izotopy: masa - zawartość - okres półrozpadu
22Na
23Na
24Na
21,994 - 0% - 2,602 lata
22,990 - 100% - stabilny
23,991 - 0% - 15 godz.
Temperatura topnienia 370,95K
Temperatura wrzenia 1156K
Promień atomowy [pm] 153,7
Powinowactwo elektronowe [kJ×mol-1] 52,9
Energia jonizacji [kJ×mol-1] 495,8 Na -> Na+ + e
4562,4 Na+ -> Na2+ + e
6912 Na2+ -> Na3+ + e
Elektroujemność  0,93(Pauling); 2,85 eV (absolutna)

Poprzednia Pierwiastki Następna