Jod

Po raz pierwszy wyizolowany przez francuskiego wytwórcę saletry Bernarda Courtois w 1811 roku. Odkrycie to zostało potwierdzone przez dwóch francuskich chemików: Charlesa Desormes i Nicholasa Clementa. Jego właściwości zbadał w 1813 roku inny znany francuski chemik Joseph Louis Gay-Lussac. On też nadał pierwiastkowi nazwę.

Nazwa pochodzi od greckiego słowa iôdes - fiolet.

Reaktywny chemicznie chlorowiec.
Jod, w odróżnieniu od innych chlorowców, jest ciałem stałym w pokojowej temperaturze. Jest połyskliwą, niebiesko-czarną substancją sublimującą po podgrzaniu i dającą fioletowe opary o drażniącym zapachu. Pary te łatwo można zestalić w procesie resublimacji na chłodnej powierzchni. W czystej postaci jod jest trujący. W naturze występuje tylko jeden trwały jego izotop. Jest, tak jak inne chlorowce, bardzo reaktywny. Słabo rozpuszcza się w wodzie, ale jest dobrze rozpuszczalny w wodnym roztworze jodku potasu (KI). Rozpuszcza się także w alkoholach, chloroformie i innych organicznych rozpuszczalnikach. Tworzy bogatą rodzinę związków, w których występuje na wielu stopniach utlenienia. Najchętniej reaguje z metalami tworząc jodki, z niemetalami reakcje przebiegają wolniej. Z wodorem tworzy jodowodór. Tworzy halogenki, kwasy tlenowe i tlenki.
Występowanie: Jod jest stosunkowo słabo rozpowszechnionym pierwiastkiem. Woda morska zawiera jego duże ilości. Znaczne ilości jodu występują również w tkankach roślin morskich - brunatnic. Na lądzie jego duże ilości występują m.in. w Chile, towarzysząc saletrze chilijskiej.
Zawartość w skorupie ziemskiej - 5×10-6% wag.
Otrzymywanie: Otrzymywany jest głównie jako produkt uboczny procesu oczyszczania saletry chilijskiej. Wykorzystanie:
Jod to ważny mikroelement naszych organizmów, w których występuje jako składnik hormonów (hormon wzrostu). Brak jodu powoduje zaburzenia wzrostu i działalności tarczycy. W medycynie jod i jego alkoholowe roztwory (jodyna) wykorzystuje się do dezynfekcji. Używany jest także w fotografice i do produkcji barwników. Izotopy promieniotwórcze jodu znalazły zastosowanie w nauce, szczególnie w medycynie. Związki tego pierwiastka stosowane są także jako silne utleniacze.

Konfiguracja elektronowa Kr 4d105s2p5
Masa atomowa 126,90447
Gęstość [kg/m3] 4930 (293K)
Główny stopień utlenienia -1 (0; +3; +5; +7)
Izotopy: masa - zawartość - okres półrozpadu
123I
125I
127I
129I
131I
0% - 13,3 godz.
0% - 60,2 dni
126,9 - 100% - stabilny
0% - 1,7×107 lat
0% - 8 dni
Temperatura topnienia 386,66K
Temperatura wrzenia 457,51K
Promień atomowy [pm] 220 (I-)
Powinowactwo elektronowe [kJ×mol-1] 259,2
Energia jonizacji [kJ×mol-1] 1008,4 I -> I+
1845,9 I+ -> I2+
3200 I2+ -> I3+
Elektroujemność  2,66 (Pauling); 6,76 eV (absolutna)
Energia wiązań kowalencyjnych [kJ×mol-1] I-H
I-C
I-O
I-F
I-Cl
I-I
I-Si
I-P
299
218
234
280
208
151
234
184

Poprzednia Pierwiastki Następna