Gal

Odkryty został w 1875 roku przez francuskiego chemika Paula Emila Lecoq de Boisbaudrana, który wykorzystał w tym celu metody spektroskopowe. Ten sam uczony wyizolował go również po raz pierwszy (1876 r.).

Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa Gallia, starej nazwy Francji.

Gal jest miękkim, ciągliwym metalem o białej barwie i niebieskawym połysku.
Pierwiastek ten ma największy ze wszystkich zakres fazy ciekłej (29°C=2344°C). Krzepnie bardzo powoli i łatwo staje się cieczą przechłodzoną. Pod względem chemicznym przypomina bardzo cynk. Jest odporny na działanie powietrza ponieważ pokrywa się warstwą tlenku. Ogrzewany w suchym powietrzu ulega całkowitemu utlenieniu. Jest odporny na działanie wody wolnej od tlenu. Rozpuszcza się w gorącym kwasie azotowym i stężonym kwasie solnym. Reaguje z wodorotlenkami litowców dając galany i wodór. Reaguje, już na zimno, z większością fluorowców (poza jodem). Tworzy zwišzki głownie na +3 stopniu utlenienia.

Występowanie: Gal jest pierwiastkiem śladowym, towarzyszy rudom germanu, glinu i cynku. Zawartość w skorupie ziemskiej - 0,002% wag.

Otrzymywanie: Źródłem galu są głównie półprodukty powstałe przy obróbce rud innych metali. Do jego otrzymywania stosuje się wiele różnych metod (głównie elektrolitycznych).

Wykorzystanie: Używany jest głównie do produkcji półprzewodników, ponieważ tworzy rodzinę półprzewodzących związków (GaAs, GaP, GaSb). Popularny arsenek galu (GaAs), ze względu na podobne do germanu właściwości, nazywany jest pseudogermanem.
Ze względu na bardzo szeroki zakres występowania fazy ciekłej (ponad 2000°C) stosuje się go do wypełniania termometrów. Znalazł zastosowanie także w urządzeniach próżniowych, pompach dyfuzyjnych i jako chłodziwo w reaktorach jądrowych. Jest składnikiem stopów niskotopliwych. Elektrody z czystego galu używane są przy elektrolizie. W lampach wyładowczych zmienia barwę światła. Używany jest także do pokrywania specjalistycznych luster.

Konfiguracja elektronowa Ar 3d104s24p1
Masa atomowa 69,723
Gęstość [kg/m3] 5907 (293K)
Główny stopień utlenienia +3 (+1; +2)
Izotopy: masa - zawartość - okres półrozpadu
67Ga
69Ga
71Ga
72Ga
0% - 78, godz.
68,926 - 60,11% - stabilny
70,925 - 39,89% - stabilny
0% - 14,1 godz.
Temperatura topnienia 302,92K
Temperatura wrzenia 2478K
Promień atomowy [pm] 122,1
Powinowactwo elektronowe [kJ×mol-1] 30
Energia jonizacji [kJ×mol-1] 578,8 Ga -> Ga+
1979 Ga+ -> Ga2+
2963 Ga2+ -> Ga3+
Elektroujemność  1,81 (Pauling); 3,2 eV (absolutna)

Poprzednia Pierwiastki Następna