Beryl

Odkrywca: Louis Nicolas Vauquelin w 1797 roku. Wyizolowany w roku 1828 przez Fryderyka Wöhlera i niezależnie Antonine Alexandre Brutus Bussy.

Nazwa beryl pochodzi z języka greckiego beryllos, grecka nazwa półszlachetnego kamienia berylu.
Twardy, szarofioletowy metal, który na powietrzu pokrywa się warstwą tlenku zmniejszając swoją aktywność chemiczną. Rozpowszechnienie tego pierwiastka w skorupie ziemskiej szacuje się na 0,001% atomowych. Głównymi minerałami są beryl - Be3Al2(SiO3)6, chryzoberyl - Al2BeO4fenakit - Be2SiO4. Nie reaguje z wodą nawet w podwyższonej temperaturze. Związki berylu jak i on sam są toksyczne powodując chorobę zwaną berylozą.
Beryl i jego związki wykazują charakter amfoteryczny. Wodorotlenek berylu można strącić z roztworów soli tego pierwiastka działaniem jonów wodorotlenkowych. Wytrącająca się biała galeretowata masa pod działaniem nadmiaru wodorotlenku litowca rozpuszcza się przechodząc w rozpuszczalny berylan [Be(OH)4]-.
Metaliczny beryl otrzymuje się przez elektrolizę stopionej mieszaniny BeCl2 i NaCl co prowadzi do otrzymania metalu w postaci płatków. Elektroliza stopionego zasadowego fluorku berylu daje metal w postaci cieczy, która krzepnąc daje beryl w postaci litej. Ze względu na swoją małą gęstość i dużą wytrzymałość beryl znajduje zastosowanie w konstrukcji pojazdów kosmicznych. Wykorzystuje się go do sporządzania okienek przepuszczających promieniowanie rentgenowskie w lampach rentgenowskich. Ponieważ silnie pochłania neutrony jest stosowany jako moderator w reaktorach atomowych. Ponadto wykorzystuje się go do produkcji stopów odznaczających się wysoką wytrzymałością i twardością. Związki berylu są niebezpieczne, a ich pyły mogą być toksyczne nawet w niewielkich ilościach. Niektóre z jego rud są kamieniami szlachetnymi (euklaz, fenakit, beryl). Zabarwiona odmiana minerału berylu to szmaragd.
Konfiguracja elektronowa He 2s2
Masa atomowa 9,01218
Izotopy 7Be (ślady); 9Be( ~ 100%); 10Be (ślady)
Temperatura topnienia 1562K
Temperatura wrzenia 3240K
Promień atomowy [pm] 125
Promień jonowy Be2+ 59
Energia jonizacji [kJ×mol-1] 899,5 Be -> Be+ + e
1757,1 Be+ -> Be2+ + e
Elektroujemność 1,57 (Pauling); 4,9 eV (absolutna)

Poprzednia Pierwiastki Następna